|
GOSPODARKA POTRZEBUJE INNOWACJI |
 |
 |
 |
|
Autor dr Dorota Ostrowska
|
|
Piątek, 16. 07. 2010 09:57 |
Polska na tle innych krajów nie wypada korzystnie, jeżeli chodzi o liczbę patentów zgłoszonych do ochrony w Europejskim Urzędzie Patentowym, przypadających na milion mieszkańców. Na gospodarkę polską w 2006 r. przypadały tylko ponad trzy patenty (3,48), Niemcy uzyskały wynik 292,21 patentów na milion mieszkańców, zaś średnia w Unii Europejskiej to 115,32.
Znaczącą rolę w rozwoju sektora innowacyjnego w gospodarce odgrywa polityka innowacyjna prowadzona przez dane państwo. Głównym celem powinno być dążenie do rozwoju zarówno regionalnych, jak i krajowych rozwiązań systemowych dotyczących innowacji. Należy dążyć do stworzenia odpowiedniej liczby instytucji stymulujących działania innowacyjne w przedsiębiorstwach poprzez: edukację, doradztwo, rozbudowę infrastruktury (parki technologiczne, klastry itp.), tworzenie bazy wiedzy na temat najnowszych osiągnięć nauki i techniki, odpowiednie regulacje prawne. Oprócz powyższego konieczne jest tworzenie odpowiednich warunków w pozyskaniu środków finansowych na cele innowacyjne, w tym, w szczególności dla sektora MSP mającego największe trudności z pozyskaniem tych środków. Większość tych przedsiębiorstw, jak wynika z „Raportu o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce w latach 2007-2008” przygotowanego przez PARP, finansuje działalność z własnych środków. Nie jest to zjawisko pożądane, gdyż nie zaspokaja wciąż rosnącego zapotrzebowania na kapitał zgłaszany przez ten sektor.
Przedsiębiorcze kierownictwo
Według Andrzeja Jasińskiego przedsiębiorstwem innowacyjnym będzie takie, które między innymi: prowadzi prace badawczo-rozwojowe bądź nabywa projekty nowych produktów czy technologii, dysponuje w tym celu odpowiednią ilością środków finansowych, a nowe produkty czy technologie stanowią duży udział w wolumenie produkcji i usług. Przy czym istnieją trzy główne czynniki tkwiące wewnątrz przedsiębiorstwa niezbędne do wprowadzenia innowacji. Pierwszy czynnik to osoba przedsiębiorcza. Należy zwrócić uwagę na fakt, że w firmie mogą znaleźć się osoby zajmujące stanowiska kierownicze, które nie są zwolennikami zmian. Wtedy można zastosować metodę, którą proponuje Jan D. Antoszkiewicz, tzw. metodę fotelową polegającą na roszadzie stanowisk kierowniczych.
Pomysły na innowacje
Drugim czynnikiem jest pomysł. Wymienia się kilka źródeł pomysłów na innowacje, a są to między innymi: otoczenie konkurencyjne, placówki naukowo-badawcze, kooperanci, preferencje nabywców, itp. Doskonałym źródłem czerpania pomysłów jest Urząd Patentowy RP. Jak czytamy w pierwszym numerze wydanego przez niego Kwartalnika, „Urząd Patentowy jest wyjątkowym miejscem, w którym w sposób naturalny zbiegają się drogi wynalazców, naukowców, przedsiębiorców, projektantów, inżynierów, rzeczników patentowych oraz przedstawicieli wielu innych profesji i dyscyplin, którzy w swojej działalności napotykają niełatwe zagadnienia związane z ochroną własności przemysłowej”. W Urzędzie Patentowym RP dokonuje się rejestracji wynalazków, wzorów użytkowych i znaków towarowych. Parametry dotyczące innowacyjności polskiej gospodarki nie przedstawiają się korzystnie.
Jak wynika z danych przedstawionych w tabeli 1 w 2000 r. udzielono 939 patentów, w 2004 r. było gorzej, gdyż liczba ta zmniejszyła się o 161. Sytuacja poprawiła się w 2008 r., kiedy to liczba wzrosła do 1451. Jeżeli chodzi o wzory użytkowe, w 2000 r. zgłoszono ich do Urzędu Patentowego RP 1274, a w 2008 r. odnotowano 667 takich zgłoszeń. Udzielono w tych latach odpowiednio 680, 894 i 616 praw ochronnych na wzory użytkowe.
Jesteśmy w tyle za Europą
Polska na tle innych krajów nie wypada korzystnie. Jeżeli chodzi o liczbę patentów zgłoszonych do ochrony w Europejskim Urzędzie Patentowym w 2006 r. przypadających na milion mieszkańców, na gospodarkę polską przypadały tylko ponad trzy patenty (3,48), Niemcy uzyskały wynik 292,21 patentów na milion mieszkańców, zaś średnia w Unii Europejskiej to 115,32, w Stanach Zjednoczonych 117,78, a Japonii 166,36. Najlepszy wynik osiągnął Liechtenstein, tj. 804,18, najgorszy odnotowano w Indiach 0,56.
Środki finansowe
Trzecim niezbędnym czynnikiem determinującym wprowadzenie innowacji są środki finansowe. Największe koszty ponosi przedsiębiorstwo, które jako pierwsze wprowadza nowy produkt czy usługę na rynek. Środki te mogą pochodzić zarówno z zasobów własnych przedsiębiorstwa, jak i obcych. Zakładając, że przedsiębiorstwu z tych trzech czynników do wprowadzenia innowacji brakuje ostatniego, a dokładniej środków finansowych własnych, może skorzystać z obcych.
Jednym ze źródeł finansowania działań innowacyjnych jest Unia Europejska. W obecnym okresie programowania, tj. na lata 2007-2013, uruchomiono Program Operacyjny Innowacyjna Gospodarka. Głównym celem PO IG jest rozwój polskiej gospodarki w oparciu o innowacyjne przedsiębiorstwa. Osiągnięcie tego celu będzie możliwe poprzez realizację tzw. celów szczegółowych, czyli:
-Zwiększenie innowacyjności przedsiębiorstw;
-Wzrost konkurencyjności polskiej nauki;
-Zwiększenie roli nauki w rozwoju gospodarczym;
-Zwiększenie udziału innowacyjnych produktów polskiej gospodarki w rynku międzynarodowym;
-Tworzenie trwałych i lepszych miejsc pracy;
-Wzrost wykorzystania technologii informacyjnych i komunikacyjnych w gospodarce.
PO IG realizowany będzie poprzez osiem priorytetów tematycznych oraz priorytet Pomoc Techniczna, które zaprezentowano w tabeli 2. Polska znajduje się już na półmetku tego okresu. 22 czerwca 2010 r. odbyło się IX posiedzenie Komitetu Monitorującego Program Innowacyjna Gospodarka.
Z danych zaprezentowanych w tabeli 2 wynika, że na dzień 2 lipca 2010 r. zawarto 4394 umowy na łączną kwotę dofinansowania 21 348,04 mln zł. Warto dodać, że łącznie kwota alokacji na dziewięć priorytetów wynosi 40 403,26 mln zł, co stanowiło 52,84 proc. alokacji z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. Najwięcej środków przeznaczono z EFRR na Priorytet 4, czyli Inwestycje w innowacyjne przedsięwzięcia. Kwota ta stanowi 35,22 proc. całej alokowanej kwoty. Tradycyjnie najmniej środków przeznaczono na Priorytet 9, tj. Pomoc techniczną – kwota ta to tylko 3,39 proc.
całości alokacji. Jeżeli zachowamy tak dobrą dynamikę zawieranych umów, to można prognozować, że jeszcze zanim zakończymy drugi okres programowania, gospodarka polska wykorzysta całą przeznaczoną na ten cel kwotę. Odpowiednie i efektywne wykorzystanie środków unijnych pozwoli na stopniowe podwyższanie poziomu sektora innowacyjnego w Polsce.
Okazuje się, że jest wiele barier uniemożliwiających rozwój sektora innowacyjnego w Polsce, i nie jest to tylko niedostateczna ilość środków finansowych lub problem w ich uzyskaniu, a są nimi między innymi: niechęć do zmian; brak wiedzy na temat sfery naukowej i badawczo-rozwojowej, a tym samym niedostateczna liczba przedsiębiorstw z rozwiniętymi działami B+R; niechęć do ryzyka związanego ze zbytem produktów innowacyjnych; brak przepływu informacji między przedsiębiorstwami potrzebującymi działań innowacyjnych a placówkami badawczo-rozwojowymi. Innymi słowy brak odpowiedniego środowiska i klimatu sprzyjającego innowacjom.
Autorka jest dr., adiunktem w Wyższej Szkole Finansów i Zarządzania w Białymstoku, opiekunem Koła Naukowego „Economy & Society”
 |
|
Dodatek Specjalny
|
